Migren Nedir? Nedenleri Çeşitleri Tedavisi

yorumsuz
1.879 views

Migren, ekseriyetle aniden başlayan nöbetler şeklinde gelen bir baş ağrısı çeşididir. Ataklar 4 saatten 72 saate kadar değişen uzunluklarda olması mümkündür. Kişi ataklar arasında ki ağrısız zamanlarda, kendisini tamamen normal hisseder, fakat sıradaki atağın kuşkusu içerisindedir. Önceden “yalnızca bir baş ağrısı çeşidi” olarak görülen migren, artık tüm yönleriyle bir nörolojik rahatsızlık olarak kabul edilmektedir.

Migren ağrıları, gerilim tipi baş ağrıları ile oldukça sık karıştırılır. Gerilim tipi baş ağrısı ekseriyetle alın ve ense kısmından başlar ve iki taraflı ağrıya yol açar. Basınçlı ve gerilimli bir ağrıdır. Gerilim tipi baş ağrılarının başlıca sebebi kafa ve boyun bölgesinde bulunan kasların çok fazla gerilmesi, ruhsal gerilim ve birtakım psikolojik sorunlardır. Ağrılar kısa süreli olabileceği gibi zamanla müzmin yani devamlı olabilir. Migren ağrılarında ise, gerilim tipi ağrılara nazaran şiddetli ilerleyen ağrılar söz konusudur. Bu ağrılar kafada genel olarak tek taraflı ağrıya sebep olur. Seyrek de olsa çift taraflı ağrıya sebep olması mümkündür.

migren nasıl bir hastalıktır

Migren ağrısı genel olarak orta şiddette veya şiddetlidir ve insanın normal etkinliklerini engelleyebilir, hem migren şikayeti olan insanın hem de yakınlarının hayat kalitesini bozabilir. Baş ağrısı zonklayıcı veya nabızla beraber atan biçimde hissedilebilir ve başın tek bir yanında yerleşebilir. Mide bulantısı, istifra, ışığa ya da sese karşı duyarlılık gibi şikayetler de baş ağrısıyla birlikte görülebilir.

Migren bayanlarda erkeklere göre daha sık görülür; bayanlarda migren görülme olasılığı %18.6 iken erkeklerde ise %6.5 oranında görülmektedir. Yapılan araştırmalarda bir doktor tarafından teşhis edilmemiş olan migren hastası oranının kadınlarda %59 ‘a, erkeklerde ise %70 ‘e vardığı gözlenmektedir. Özellikle kadınlarda, regl dönemlerinde migren ağrısı şikayetlerinin arttığı gözlemlenmiştir.

Pek çok kişide ağrı ve diğer belirtiler o kadar şiddetlidir ki, yalnızca karanlık bir odada yatıp uyumak isterler. Bu da gündelik hayatı aksatır.

Yüz elli civarındaki baş ağrısı çeşitlerinden biri olan migren, tek taraflı çarpıntı, ışığa ve sese karşı duyarlılıkla kendisini gösterir. En yaygın baş ağrısı çeşitlerinden biridir. Çoğu kez kafanın yalnızca bir bölgesini etkiler. Ruhsal gerilim, çok fazla fiziksel etkinlik, bitaptık ve alkol tüketimi migren ataklarını harekete geçiren etkenler arasındadır.

Migren Nasıl Bir Hastalıktır?

Migren beyinde bulunan kan damarlarının genişlemesi ve iltihaplanması ile ortaya çıkan bir işlev kaybıdır. Sinirlerin çok fazla uyarılması, beyne ağrı sinyallerinin gönderilmesine sebep olur. Migren ataklarının ne zaman geleceği veya oluşacağı insanın durumuna göre değişiklik gösterir. Migren ağrıları, her insanda aynı reaksiyonlara sebep olmaz.

Migren ağrıları aniden başlayan nöbetler şeklinde ortaya çıkar. Her bir migren atağı 4 etaptan oluşur.

1. aşama: Birkaç gün devam edebilen birinci evre; bitaptık, duygu-durum değişimleri ve belli besinlere duyulan çok fazla yeme dürtüsü ile kendisini gösterir.

2. aşama: Hastalığın bu evresi aura aşaması olarak bilinmektedir. Hastaların büyük bir kısmında şimşek, parıldama veya çizgiler gibi optik görünümler oluşur.

3. aşama: Orta ve yüksek şiddette ağrıların olduğu evredir. Ağrıya genel olarak mide bulantısı ile ışık ve ses kaynaklarına duyarlılık eşlik eder.

4. aşama: Uyku ve iyileşme evresidir. Pek çok hasta migren ataklarından sonra uyur ve tekrar uyandığında ağrı şikayetlerinin geçtiği görülür.

Uyku ve uyanıklık döngüsündeki değişimler, hormonlarla ilgili değişimler, beslenme düzeni, alkol, içki gibi alışkanlıklar, kullanılan ilaçlar, omurga problemleri, ruhsal gerilim ve çok fazla parlak ışık migren ataklarına sebep olan en önemli etkenlerdir.

Migren Tipleri Nelerdir?

Migren her ne kadar baş ağrısından kaynaklanan bir rahatsızlık olsa da değişik çeşitleri bulunur. Migren tipleri; auralı, aurasız, ağrılı ve regl dönemi migrenleri olarak ayrılabilir. Aurasız (basit ) migren, en sık rastlanan migren tipidir. Başlıca belirtisi, bulantı olarak gözlemlenir. Baş ağrıları diğer migren çeşitlerine nazaran daha az şiddetli ve dayanılabilir biçimde gerçekleşir.

Atakları aurasız migrenden daha şiddetli olup daha seyrek rastlanan migren ise auralı migrendir. Bu migren çeşidinde sıkıntı ve terleme durumuyla birlikte göz önünde flaş patlaması benzeri kıvılcım ve şimşekler görünür. Karmaşık görüntüler, sanrılar üstelik bulanık görme olabilir. Bunlarla beraber el ve kollarda uyuşmalar ve konuşmada bozulmalar olur. Bu ataklar genellikle yarım saat ile 60 dakika arasında sürer.

Diğer bir migren çeşidi ise ağrılı migren olarak adlandırılır. Ağrılı migren, auralı migrenden sonra beynin belli bir kısmında zonklayıcı ağrılar oluşturarak meydana gelir. Diğer migrenlere nazaran ağrılar çok şiddetli olarak sürer ve ağrılar bazen saatler bazen günlerce sürebilir.

Migren çeşitlerinin sonuncusu olan ve sadece bayanlarda görülen; adet (regl) dönemi migreni, bayanların büyük bir problemidir. Migren sık sık bayanlarda görülürken, özellikle adet evresinde daha sık rastlanır. Hormonsal değişime bağlı olarak meydana gelen bu migrende, harekete geçirici en büyük faktörlerden biri 20 yaş dişlerinin belirtileridir. Bu sebepten de migrenin kontrol altında tutulabilmesi için bu dişlerin doktor denetiminde tedavi edilmesi gerekir. Böylelikle hormonlarla ilgili denge normale dönüp, bu ağrılı evre sona erer. En periyotta en göze çarpan belirtisi mide bulantısı ve terleme hissiyle kendisini işaret eden hafif şiddette baş ağrılarıyla başlayıp, adet dönemi boyunca biraz daha şiddetlenen ağrıların yaşanmasıdır.

Erkek ya da kadın tüm migren hastaları, migrenin çeşidi hangisi olursa olsun, harekete geçirici etkenlerini iyi tespit edip, bu etkenlerden uzak durmalıdır. Kullanılan ilaçların zamanında ve düzenli olarak alınması mühimdir.

Auralı ?

Tıp dünyasında, epilepsi hastalarının kriz öncesi yaşadıkları durumu anlatmak için kullanılan aura terimi, migren hastalığı hakkında yapılan detaylı araştırmalar neticesinde migren hastalarının da ağrı atakları öncesinde veya atak sırasında yaşadıkları durumu ifade etmek için de kullanılıyor.

Migrenli bireylerin büyük kısmında ağrılar başlamadan evvel bir takım semptomlar oluşur. Bu semptomlar aura’nın ve ağrı ataklarının başlamasından hemen önce görülür. Değişen ruh durumu, sinirli ve gergin bir yapı, bitaplık, ışığa ve seslere karşı aşırı duyarlılık migrenli bireylerin pek çoğunda gözlemlenir. Bununla beraber migrenle yaşayan bireylerin %30 ‘unda aura’lı migren diye adlandırılan ve ağrılar başlamadan hemen önce oluşan belirtilerle, diğer migren belirtilerinden ayrılan birtakım semptomlar görülür.

migren-aura

 

Aura migren atakları gelmeden önce ya da atak esnasında kendisini gösterse de seyrek olarak gerçekleşen bazı hadiselerde aura’yı takiben ağrı oluşmayabilir. Aura belirtileri, hastaların büyük bir kısmında görme alanında ortaya çıkar. Bununla beraber duyularda veya psiko-motor etkinliklerinde de belirtiler olması mümkündür. Kişinin ruh halinin değişmesi, kulaklarda çınlama ya da uğultu, yanıp sönen ufak parlak noktalar gibi migren atağı başlamadan önce oluşan aura semptomlarıdır.

Görme alanında ortaya çıkan aura’ların en tipik belirtileri, hastaların gördükleri parlak renkli ışıklar, yanıp sönen noktalar, parlak ve seri renk geçişleri, gittikçe azalan parlak asimetrik şekiller, flu ve karanlık görme olarak sıralanabilir. Görme alanındaki aura’lar gözler kapalı olduğunda da kendisini gösterir. Duyusal belirtileri ise ekseriyetle el ve kollarda oluşan uyuşma –  karıncalanma ve hissizlik olarak kendisini gösterir. Psiko-motor etkinlikler üzerinde oluşturduğu en sık belirti ise konuşma kabiliyetinde eksilme ve bozukluklardır. Kişi birtakım kelimeleri bulmakta ve cümle kurup konuşmakta zorlanabilir. Aura sırasında bireylerin duygusal durumlarında da varyasyonlar gözlenir. Sıkıntı, bunalma, korku ve huzursuzluk hissi gibi duygu durum değişiklikleri ortaya çıkabilir.

Migren Sebepleri

Şiddetli baş ağrısı ile kendisini işaret eden migren, sıkça görülen bir hastalıktır. Bir takım durumlarda baş ağrısına; istifra, mide bulantısı, ışık ve kokuya karşı geliştirilen duyarlılık da eklenir ve migren tahammül edilmez bir duruma gelir. Migren, basit ve klasik olarak ikiye ayrılır bunlar, başın tek veya çift tarafının ağrıması ve ağrının şiddeti ile birbirlerinden ayırt edilebilir.

Bu hastalık, daha çok aniden başlayan nöbetler şeklinde meydana gelir ve bu atakların belli nedenleri vardır. Bunlar;

Uyku Düzeni: Az veya çok uyumak migreni harekete geçiren nedenlerin başında gelir. Bir uyku düzeni olmayan ve az veya çok uyuyarak yoğun çalışan ve stresli gün geçirenlerde migren atakları sıklaşır.
Stresli Yaşam: Ruhsal gerilim, pek çok başka hastalığa davetiye çıkardığı gibi migreni de harekete geçirir. Stresli bir işte çalışanlar veya sınav dönemlerinde olan öğrenciler, stresli dönemlerden geçenler sıklıkla migren atağı geçirebilir.

Beslenme Düzeni: Kişinin gün içinde tükettiği besinler de atakların görülme sıklığında önemlidir. Kişinin besinleri kâfi değil ise, uzun süren açlık, aşırı kafein tüketimi veya öğün aralarını yağlı ve şekerli gıdalarla geçiştiriyorsa bu beslenme şekli, migrene sebep olabilir. Alkol de migrene ortam hazırlayıcıdır. Çok fazla alkol tüketilmesinin ardından alkolün nedeniyle ortaya çıkan baş ağrısı migren ağrısına sebep olabilir.

Hormonal Değişiklikler: Kadınlarda bazı dönemlerde görülen hormonlarla ilgili varyasyonlar da migrenin sebeplerindendir. Regl dönemi ve hamilelik dönemi migren için kritik zamanlardır. Bu varyasyonlar sebebi ile migrenin bayanlarda daha sık görüldüğü saptanmıştır.
Günlük rutindeki değişmeler, rejim yapmak, kullanılan birtakım ilaçlar ve ekrana uzun süre bakmak migren nedenleri arasında sayılabilir.

Migren Nasıl Anlaşılır?

Bir takım hastalarda migren atağı bir aurayla başlar. Bunlar; flaş patlaması, şimşek çakması, sanrılar ya da daha farklı görme ve duyu bozuklukları, felç belirtileri olabilir. Hatta bazı hastalarda konuşma bozuklukları dahi görülebilir. Aura genel olarak ağrılar başlamadan hemen önce kendiliğinden kaybolur. Ancak bazı hastalarda migrenle beraber başlar ve ağrılara eşlik edebilir. Bir aura söz konusu ise azami 60 dakika sürebilir. Şayet 60 dakikadan daha fazla sürerse aura haricinde başka bir sebep olabilir.

migren nasıl anlaşılır

Migren, aura haricinde direk ağrılarla da başlayıp kendisini gösterebilir. Bu ağrılar yaklaşık 4 saat kadar devam eder. Ağrı başlamadan önce, hasta kendisini takatsiz ve gergin hisseder. Peşinden meydana gelen baş ağrısı yavaş yavaş şiddetini artırmaya başlar.  Ağrılar en şiddetli haline, zirve noktasına geldikten sonra yavaş yavaş şiddeti azalmaya başlar ve kaybolur. Bazı hastalarda bu durum kimi zaman saatlerce hatta günlerce devam edebilir.

Migrenin neden oluştuğuna dair kesin bir sebep henüz bulunmuş değil. Çünkü her hastada tetikleyici faktörler farklılık gösterebilir. Genelde migren beyindeki damarların çok fazla reaksiyonla ilişkili nörovasküler bir yakınma ile meydana gelir. Migren yaşlılardan ziyade gençlerde görülür. Ve Kadınlarda görülme oranı erkeklere nazaran daha fazladır. Bundan başka kalıtımsa bir özelliği de vardır. Migren hastalarının yakınlarında özellikle çocuklarında da aynı şikayetler olabilir.

Migreni harekete geçirici olan; belli besinler, içecekler ya da çevresel etkenler bulunur. Bu harekete geçiriciler hastadan hastaya farklılık gösterir. Bir takım migren hastalarında alkol, ruhsal gerilim ya da adet dönemi harekete geçirici iken, bazılarında kahve, çikolata ya da belli bir koku harekete geçirici olması mümkündür. Migren hastasının kendi tetikleyicilerini bilmesi çok mühimdir.

Migrenin şiddetini, atakların sayısını ve yoğunluğunu sınırlamak için tertipli bir hayat tarzı büyük önem arzeder. Düzenli beslenme, düzenli uyku ve fiziksel hareketin beraberinde ruhsal gerilimden uzak durmak veya stresi sınırlamak mühimdir. Her hastanın tetikleyici faktörleri farklı olabilir. Bu yüzden migren hastaları kendi tetikleyici unsurlarını ve maddelerini  tanıyarak bunlardan uzak durması da gereklidir. İyi bir hijyenin beraberinde migreni tedavi etmek veya geciktirmek için ilaç verilebilir. Ayda 2-3 den fazla migren geçiren kişiler için önleyici ilaçlar ağrıların sıklığını ve süresini sınırlayamaya yardımcı olur.

Migreni Tetikleyen Faktörler Nelerdir?

Migrenin gün içinde ortaya çıkması türlü etkenlere göre değişebilir. Migren hastası olan bireylerin bu etkenlerin farkında olması gerekir. Bu unsurlar şu biçimde belirlenmiştir:

Gürültü ve Yoğun Işık

Gün içinde ya da uyku evvelinde fazla ışık altında kalmak ya da ortamın fazla gürültülü olması migrenin ortaya çıkmasına sebep olur. Bu sebepten migren hastalarının sessiz ve karanlık ortamlarda uyuması gerekir. Bununla beraber özel olarak uyku evvelinde bilinç ve vücudun rahatlamasını sağlayacak birtakım egzersizler yapılması gerekir.

migreni tetikleyen faktörler

Uzun Süreli Açlık ve Öğün Atlamak

Günlük yoğun iş temposu nedeni ile öğünlerin atlatılması ya da açlığın uzun süre devam etmesi baş ağrısına ve ardından migren ataklarına sebep olması mümkündür. Diyet yapan insanlarda da bu hastalık görülür. Bu sebepten sık ve az beslenmeye dikkat edilmesi gerekir. Bundan başka günde 2,5 litre su içilmelidir.

Düzensiz Uyku

Geç saatlerde uyumak ya da uyku düzensizliği yaşamak migren ağrılarına sebep olması mümkündür. Sağlıklı ve düzenli bir uyku ile migren ağrıları engellenebilir. Yetişkin bir insan günde minimum sekiz saat uyumalıdır. Uykunun saati ise her gün aynı olması gerekir.

Hareketsizlik ve Egzersiz Yapmama

Araştırmalara göre spor yapmayan ya da çok hareket etmeyen insanlarda migren görülme ihtimali daha fazladır. Bu sebepten sabahları bir saat yürümek gibi basit bir spor aktivitesi dahi migreni yaratan nedenin önlenmesinde yardımcı olur. Zihinsel ve fiziksel olarak hareket etmek ve oksijen almak migren ağrılarının bitmesini sağlar.

Kafein ve Sigara Tüketimi

Gün içinde fazla miktarda kafein tüketmek özel olarak akşam migren ağrılarının başlamasına sebep olması mümkündür. İçeriğinde uyarıcı madde olması migren ağrılarına neden olabilir. Sigara içmek de içeriğindeki nikotin nedeni ile beyin sinirlerinin uyarılmasına sebep olur ve migren ataklarını başlatabilir. Migrenin engellenmesi için bu maddelerden uzak durulmalıdır.

Migreni Tetikleyen Besinler Nelerdir?

Bu harekete geçiricilerin en başında alkollü içecekler bulunmaktadır. Alkollü içecek tüketimi baş ağrısına sebep olmaktadır ve kişi migrene hastalığına sahip ise onu harekete geçirmede rol almaktadır. Sigara içmek de migreni harekete geçiren en önemli etkenlerdendir. Tetikleyici gıdaların başında ise; işkembe, kokoreç, ciğer gibi sakatat ürünleri gelmektedir. Bunlardan başka cheddar, camembert gibi olgunlaşmış peynirler de migreni harekete geçirmede mühim bir rol üstlenmektedir. Bir takım şarküteri gıdaları da migreni harekete geçirmektedir; bunlar sucuk, salam, sosis vb. olarak sıralanabilir. Migrenin harekete geçmesinde bu saydıklarımızın beraberinde pek çok besin bulunmaktadır. Bunlardan bazılarını şu biçimde sıralayabiliriz:

Kahve, çay ya da asitli içecekler. Kafeinli ürünlerin tamamı migreni harekete geçirmektedir.

Kalamar, midye benzeri deniz ürünleri de harekete geçiricilerdendir.

Turunçgiller (Portakal, greyfurt, mandalina… )

Kakao ya da çikolata

Aşırı yağlı ya da acılı bütün besinler migrene sebep olmaktadır.

Mercimek ve kuru fasulye gibi birtakım baklagiller de migrenin harekete geçiricilerindendir.

Daha pek çok tetikleyicisi bulunan migren rahatsızlığının bütün faktörleri kişiden kişiye değişmektedir. Bu sebepten en iyi sonuç hastanelerde yapılan testler yardımıyla öğrenilmektedir. Migrenin bu harekete geçirici faktörlerinin beraberinde migreni sakinleştirmek için de metotlar bulunmaktadır.

Nasıl Yapılır?

Migren terapisi uygulanırken baş ağrılarının haftada kaç defa tekrarladığına bakılarak tedavi metodu seçilir. Haftada minimum üç defa tekrar eden migren atakları kontrol altına alınmalıdır. Bundan başka hastanın başka bir rahatsızlığının bulunması halinde önce onun tedavisine başlanır. Böylece migren atakları azalır. Migreni harekete geçiren gıdalardan da kaçınmak gerekir. Migreni olan biri beslenme düzenine özen göstermelidir, sigaradan uzak durarak uyku düzenini oluşturmalıdır. Düzenli bir hayat migren ataklarını azaltacaktır. Devam eden durumlarda ise tedavi metodu ikiye ayrılır.

migren akupunktur tedavisi

Akut tedavi metodu: Uygulanacak tedavi hastanın atak sıklığına göre planlanır. Daha önce uygulanan tedavilere bakılarak bunlara uygun bir tedavi metodu seçilir. Bu tedavi başlayan baş ağrılarının çoğalmasını engellemek ve var olan ağrıyı durdurmak için uygulanan tedavi metodudur. Bu tedavinin kişiye özel olması gerekir ve ağrı kesici ilaçların aşırı kullanımı önlenmelidir.

Önleyici tedavi metodu: Önleyici tedavi metodundaysa baş ağrısı olup olmamasına bakılmaksızın ağrının şiddetini dindirmek ve migren atağı sürelerini azaltmak amaçlanır. Bunlar migren atağı evvelinde uygulanır. Önleyici tedavi yöntemlerinde uzun ve kısa süreli iki değişik tedavi yoluna başvurulur. Geçici tedavi yönteminde atakların süresi en aza indirilir, ağrı azaltılır. Uzun süreli tedavi yönteminde ise her gün uygulanan belirli miktarda dozajlar halinde ilaçlarla baş ağrısı kontrol altına alınarak kalıcı bir çözüm amaçlanır. Küçük dozajlarda başlayan tedavi zamanla arttırılır. Tedavi süresi ortalama 3 haftadır. Uzun süreli tedavilerin gebelik döneminde uygulanması riskli olabilir.

Uygulanan bu tedavi yöntemlerinde maksat migren hastalarının nitelikli hayat sürelerini uzatmaktadır. Baş ağrılarının şiddetini azaltarak, sıklığını kontrol etmek migren hastalarının hayatlarında oldukça önem arz eder. Bundan ziyade uygulanan düzenli hayat şekliyle birlikte migrenin etkilerinden minimum biçimde etkilenilir.

Migren Evde Nasıl Tedavi Edilir?

Migren tedavisinde hekim kontrolü ve ilaç tedavisinin beraberinde evde uygulanabilecek birtakım metotlar de mevcuttur.

Su kaybı baş ağrısına sebep olabileceği için bol su içmek.

Sessiz ve karanlık bir odaya çekilip dinlenmek.

Stresten kaçınmak.

El ve ayakları ılık veya sıcak suyla yıkamak.

Kan şekerindeki iniş ve çıkışların baş ağrısına neden olmasını önlemek maksadıyla sıklıkla yemek yemek.

Balık yağı takviyesi almak (Tablet şeklinde satın alabilirsiniz).

Başın ağrıyan kısımlarına nane ya da mentol yağı sürerek masaj yapmak.

Koenzim Q10 takviyesi almak.

Başı saç bandıyla sıkmak uygulanabilecek bazı yöntemlerdir.

Migrenin Bitkisel Tedavisi

Migren ağrısı için pek çok değişik tedavi metodu bulunmasına karşın hak arasında bitkisel tedavi prosedürleri yaygın olarak kullanılır. Bitkilerin rahatlatıcı ve gevşetici etkileri bulunduğundan migren ağrıları için sakinleştirici özelliktedir. Migren ağrılarına iyi gelen bitkisel tedavi yöntemlerinden bazıları şunlardır;

Yoğurt Otu
Lenf bezlerini rahatlatan yoğurt otu sinir sistemini etkileyerek migren ağrılarının şiddetinin azaltılmasını sağlar. Diüretik etkisi de olan yoğurt otu, toksinlerin vücuttan atılmasını da kolaylaştırır.

Biberiye Kürü
Bir su bardağı kaynamış suyun içerisine bir tatlı kaşığı biberiye eklenir ve 4 dakika boyunca kısık ateşte kaynamaya bırakılır. Daha sonra ateşten alınıp ılık hale gelene kadar beklenir ve süzerek içilebilir. Bu biberiye kürü sayesinde baş ağrıları hafifler ve migren atakları seyrelir.

Nane
Evlerde kolaylıkla bulunan bir bitki olan nane de migren ağrıları için olabildiğince iyi bir alternatiftir. Nanenin yapısında bulunan rahatlatıcı maddeler sinir sistemini etki ederek bağ ağrılarının şiddetinin azalmasını sağlar. Baş ağrıları için kullanılabilecek en natürel ilaçlardan birisidir.

Ihlamur
Migren ağrıları esnasında sıcak olarak tüketilen ıhlamur çayı baştaki kan damarlarını gevşeterek sinirlerin rahatlamasını sağlar ve ağrıların azalmasına yardımcı olur. Bu sebepten yaygın olarak baş ağrılarına karşı tüketilen bir bitkidir. Daha pek çok değişik yararı bulunan ıhlamur aktarlarda ve marketlerde olabildiğince basit bulunabilen bir bitkidir.

loading...
Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+ Add to Flipboard Magazine.
Eklenme Tarihi: 1 Haziran 2016

Etiketler: , , , ,

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın